Pre Loader

Καρκίνος του προστάτη

Τι είναι ο καρκίνος του προστάτη;

Φυσιολογικά υπάρχει μια συνεχής διαδικασία ανανέωσης των παλαιών κυττάρων του οργανισμού με νέα. Ο καρκίνος δεν είναι τίποτε άλλο από μία διαταραχή της φυσιολογικής αυτής διαδικασίας, με αποτέλεσμα να παράγονται περισσότερα νέα κύτταρα, χωρίς να ολοκληρώνεται ο κύκλος ζωής των παλαιών κυττάρων. Οι κακοήθεις όγκοι που δημιουργούνται στον προστάτη, εξαιτίας αυτής της άτακτης αναπαραγωγής των κυττάρων, αποτελούν τον καρκίνο στον προστάτη, και το κύριο χαρακτηριστικό των καρκινικών κυττάρων είναι ότι μπορούν να δώσουν μεταστάσεις και σε άλλα όργανα. Ενδέχεται να έχει αναπτυχθεί μία μόνο εστία καρκίνου, αλλά συνήθως αναπτύσσεται σε πολλές περιοχές του προστάτη ταυτόχρονα. Προσβάλλει συνήθως (σε ποσοστό υψηλότερο του 80%) την περιφερική ζώνη του προστάτη, από όπου, με τα αιμοφόρα ή λεμφοφόρα αγγεία, μπορεί να εξαπλωθεί.

Ποια είναι τα συμπτώματα του καρκίνου του προστάτη;

Ο καρκίνος στον προστάτη, όταν βρίσκεται σε αρχικό στάδιο, ενδέχεται να μην προκαλέσει κανένα σύμπτωμα, κάνοντας την πορεία του ακόμα πιο ύπουλη. Καθώς η ασθένεια προχωρεί και το μέγεθος του όγκου αυξάνεται, μπορεί να πιέσει την ουρήθρα και να εμποδίσει τη ροή των ούρων κατά την ούρηση. Εντούτοις, αυτά τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν ακόμη και σε καλοήθεις παθήσεις του προστάτη. Επίσης, ένα σύμπτωμα που ενδέχεται να συνδέεται με καρκίνο στον προστάτη είναι η παρουσία αίματος στο σπέρμα, ενώ, τέλος, εάν ο καρκίνος έχει κάνει μετάσταση στα κόκκαλα, μπορεί να προκαλεί πόνο, συνήθως στην περιοχή της σπονδυλικής στήλης.

Πώς γίνεται η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη;

Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η νόσος ανακαλύπτεται σε πρώιμα στάδια με τη βοήθεια τριών προληπτικών εξετάσεων ρουτίνας:

  1. Με δακτυλική ψηλάφηση του προστάτη από το ορθό. Ένας έμπειρος ουρολόγος μπορεί με τη δακτυλική εξέταση να προσδιορίσει την ύπαρξη και το μέγεθος του όγκου, εφόσον αυτός είναι ψηλαφητός.
  2. Με μία απλή εξέταση αίματος, για να προσδιοριστεί το επίπεδο του ειδικού προστατικού αντιγόνου (PSA). Το PSA ανευρίσκεται μόνο στους άνδρες και δείχνει ότι υπάρχουν στον οργανισμό προστατικά κύτταρα που το παράγουν. Μία αυξημένη τιμή του PSA μπορεί να υποδηλώνει καρκίνο του προστάτη, αλλά μπορεί να οφείλεται και σε μία λοίμωξη ή έναν ερεθισμό του προστάτη. Όσο παράδοξο και αν ακούγεται δεν υπάρχει φυσιολογική τιμή για το PSA που να αποκλείει την ύπαρξη καρκίνου του προστάτη. Όπως ένα αυξημένο PSA δεν υποδηλώνει πάντα καρκίνο του προστάτη, έτσι και μία φυσιολογική τιμή του PSA δεν αποκλείει την ύπαρξη καρκίνου του προστάτη. Στην αξιολόγηση του PSA πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη το μέγεθος του προστάτη, η ηλικία του ασθενή και προπάντων η ταχύτητα ανόδου της τιμής του PSA. Για παράδειγμα, όταν ένας ασθενής ηλικίας 60 ετών, με ένα προστάτη περίπου 30 κυβικών εκατοστών και χωρίς συμπτώματα ερεθισμού του προστάτη, έχει PSA 3, ενώ πριν ένα χρόνο είχε PSA 1, αυτό απαιτεί παραπέρα διερεύνηση (βιοψία προστάτη). Αξίζει να εξηγήσουμε εδώ τη σημασία της αναφερόμενης ωςφυσιολογικής τιμής του PSA, που είναι 4 ng/ml. Η πιθανότητα να έχει ένας μεσήλικας άνδρας καρκίνο του προστάτη, όταν έχει PSA μεγαλύτερο από 4 είναι περίπου 30%, δηλαδή ένας στους τρείς άνδρες, με PSA μεγαλύτερο από 4, έχει καρκίνο στον προστάτη. Αντίθετα, η πιθανότητα να έχει κάποιος καρκίνο στον προστάτη με PSA μικρότερο από 4 είναι περίπου 20%, δηλαδή ένας στους πέντε άνδρες με PSA μικρότερο από 4 έχει καρκίνο στον προστάτη. Για αυτόν τον λόγο, εάν ο ασθενής έχει PSA μεγαλύτερο από 4, πρέπει να γίνεται οπωσδήποτε βιοψία του προστάτη, γιατί η πιθανότητα να υπάρχει καρκίνος είναι σημαντική και, εφόσον ανακαλυφτεί σε πρώιμα στάδια, μπορεί να θεραπευτεί πλήρως.
  3. Με μια ειδική εξέταση που λέγεται πολυπαραμετρική μαγνητική του προστάτη. Η εξέταση μας δίνει την δυνατότητα να επιλέξουμε ποιοι ασθενείς πρέπει να παρακολουθούνται και ποιοι πρέπει να προχωρήσουν σε βιοψία του προστάτη.
  4. Με ένα ειδικό υπερηχογράφημα του προστάτη διαμέσου του ορθού (διορθικό υπερηχογράφημα) και βιοψία. Για να αποδειχθεί με βεβαιότητα η ύπαρξη καρκίνου στην περιοχή, μπορεί, ταυτόχρονα με το διορθικό υπερηχογράφημα, να πραγματοποιηθεί και βιοψία. Κατά τη βιοψία λαμβάνονται κάποια μικρά κομμάτια του ύποπτου ιστού, με τη βοήθεια μιας ειδικής βελόνας, και το δείγμα αποστέλλεται σε ειδικά εργαστήρια για ανάλυση. Με τη βοήθεια αυτών των τριών εξετάσεων μπορεί να αποκαλυφθούν, σε ποσοστό πάνω από 85%, όλες οι περιπτώσεις των κακοήθων όγκων του προστάτη. Επειδή η έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του προστάτη αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης, ο ρόλος των παραπάνω προληπτικών εξετάσεων, ήδη από την ηλικία των 40-50 ετών, είναι πολύ σπουδαίος.
  5. Επιπλέον εξετάσεις. Αφού γίνει διάγνωση του καρκίνου του προστάτη, τότεαναλόγως τουσταδίου, συστήνεται η διενέργεια ενός σπινθηρογραφήματος οστών. Με αυτό τον τρόπο μπορούν να αποκαλυφθούν, εφόσον υπάρχουν, μεγάλες και εμφανείς μεταστάσεις στα οστά. Η αξονική και η μαγνητική τομογραφία έχουν σκοπό να απεικονίσουν τον καρκίνο στον προστάτη τοπικά και να δείξουν αν υπάρχουν μεταστάσεις στους λεμφαδένες. Γι’ αυτόν τον λόγο, η αξονική και η μαγνητική τομογραφία πρέπει να εκτελούνται τουλάχιστον ένα μήνα μετά τη βιοψία του προστάτη.

Ποια είναι τα στάδια του καρκίνου του προστάτη;

Πώς μετρούμε τον βαθμό επιθετικότητας του καρκίνου του προστάτη;

Εάν επιβεβαιωθεί η παρουσία καρκίνου με την βιοψία του προστάτη, το επόμενο βήμα είναι ο καθορισμός του βαθμού επιθετικότητας ή κακοήθειας αυτού του καρκίνου. Με άλλα λόγια, εκτιμάται το πόσο γρήγορα επεκτείνεται ο καρκίνος του προστάτη, αργά (σε χρόνια) ή γρήγορα (σε μήνες). Μελετώνται τα ληφθέντα ιστοτεμάχια στο μικροσκόπιο και συγκρίνοντας τα με εκείνα των φυσιολογικών προστατικών κυττάρων. Όσο περισσότερο διαφέρει ένα καρκινικό κύτταρο από τα φυσιολογικά κύτταρα, τόσο πιο  κακοήθης και επιθετικός είναι, και τόσο πιο γρήγορα μπορεί να εξαπλωθεί και να δώσει μεταστάσεις. Ο παθολογοανατόμος καθορίζει τις δύο μεγαλύτερες περιοχές που περιέχουν καρκινικά κύτταρα. Σε αυτές τις περιοχές ελέγχονται οι πιο επιθετικές μορφές των καρκινικών κυττάρων, που δίνουν και τον βαθμό κακοήθειας (grade) κατά Gleason (προς τιμή του παθολογοανατόμου Donald Gleason που το εφάρμοσε πρώτος). Το λεγόμενο Gleasongrade κυμαίνεται μεταξύ 1 και 5, με το 1 να είναι η λιγότερο και το 5 να είναι η περισσότερο επιθετική μορφή καρκίνου. Κύτταρα με βαθμό κακοήθες Gleasongrade 1 έως 3 θεωρούνται λιγότερο μεταστατικά, ενώ κύτταρα με βαθμό κακοήθες Gleasongrade 4 έως και 5 δίνουν συχνότερα μεταστάσεις. Το λεγόμενο Gleasonscore είναι το άθροισμα δύο βαθμών κακοήθειας, των πιο επιθετικών μορφών καρκινικών κυττάρων που ανευρίσκονται στις προηγούμενες δύο μεγαλύτερες περιοχές που περιέχουν καρκινικά κύτταρα. To Gleasonscore έχει πολύ μεγάλη σημασία τόσο για τον ασθενή, όσο και για τον θεράποντα ιατρό. Μπορεί να βοηθήσει καθοριστικά στον προσδιορισμό της καλύτερης μορφής θεραπείας και των πιθανοτήτων επιτυχία αυτής της θεραπείας.

Ποιες είναι οι μη χειρουργικές θεραπευτικές δυνατότητες;

  • Προσεκτική παρακολούθηση και αναμονή. Σε αρκετές περιπτώσεις, ανάλογα με τις κλινικές ενδείξεις, το στάδιο και την επιθετικότητα του καρκίνου, την τιμή του PSA, ενδέχεται να μην ενδείκνυται άμεσα κάποια θεραπεία. Πολλές φορές οι ασθενείς δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να δεχτούν αυτή την αναμονή. Όμως η τακτική αυτή είναι απόλυτα σωστή όταν η οποιαδήποτε μορφή θεραπείας δεν θα προσέφερε κανένα σωματικό ή ψυχολογικό πλεονέκτημα, αλλά αντίθετα οι πιθανές επιπλοκές θα περιόριζαν σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενή. Για παράδειγμα, για έναν ασθενή 80 ετών, με PSA 4 και “Gleasonscore” 5, η προσεκτική παρακολούθηση είναι η καλύτερη μορφή θεραπείας.
  • Εξωτερική ακτινοβολία και βραχυθεραπεία. Η εξωτερική ακτινοβολία και η βραχυθεραπεία είναι δύο μορφές ακτινοβολίας και χρησιμοποιούνται με στόχο την καταστροφή του όγκου. Η εξωτερική ακτινοβολία δίδεται εξωτερικά, σε καθημερινές επισκέψεις, για ένα διάστημα 6 περίπου εβδομάδων. Στη βραχυθεραπεία χαμηλής δόσης τοποθετούνται στον προστάτη μικρά «καψίδια», μεταλλικά «σποράκια» των 5 χιλιοστών από ραδιενεργό Ιώδιο. Η τοποθέτηση αυτή γίνεται υπό γενική νάρκωση, χρησιμοποιώντας ειδικές βελόνες, διαμέσου του περινέου (περιοχή ανάμεσα στον πρωκτό και τους όρχεις). Αυτά τα σποράκια δεν αφαιρούνται ποτέ από τον προστάτη. Στη βραχυθεραπεία υψηλής δόσης τοποθετούνται στον προστάτη ειδικές βελόνες με ραδιενεργό υλικό (συνήθως Ιρίδιο), επανειλημμένα και για μερικά λεπτά, και αφαιρούνται στο τέλος της θεραπείας.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της εξωτερικής ακτινοβολίας και βραχυθεραπείας;

Οι ακτινοθεραπευτικές μέθοδοι είναι λιγότερο τραυματικές. Ενδείκνυνται κυρίως για ασθενείς που δεν επιθυμούν ή δεν μπορούν να χειρουργηθούν, λόγω βεβαρημένης γενικής κατάστασης. Το κυρίως πρόβλημα είναι ότι με αυτές τις μεθόδους δεν αφαιρείται ο προστάτης και για αυτό δεν υπάρχει ιστολογική εξέταση που να μας πληροφορεί για το πραγματικό στάδιο του όγκου. Οι λεμφαδένες δεν ακτινοβολούνται και έτσι οι μικρομεταστάσεις στους λεμφαδένες δεν μπορούν να αποκαλυφθούν και να αντιμετωπιστούν. Η βραχυθεραπεία έχει ανεπαρκή δράση, λόγω της χαμηλής δόσης, και για αυτό δεν ενδείκνυται σε επιθετικούς όγκους με “Gleasonscore” μεγαλύτερο από 6 ή σε πολυεστιακούς όγκους. Σε αυτές της περιπτώσεις, για να αυξηθεί η δραστικότητα της βραχυθεραπείας, πρέπει να συνδυαστεί με εξωτερική ακτινοβολία. Έτσι όμως αυξάνεται και η συχνότητα των επιπλοκών της ακτινοβολίας (χρόνιες φλεγμονές του εντέρου και της ουροδόχου κύστης, στυτική δυσλειτουργία, συρίγγιο ανάμεσα στην ουροδόχο κύστη και στο ορθό κ.λπ.). Πρέπει επίσης να τονιστεί ότι με την πάροδο του χρόνου αυξάνει και η συχνότητα των επιπλοκών της ακτινοβολίας, λόγω και της καθυστερημένης δράσης που παρουσιάζει. Επιπλέον, δεν μπορεί να εκτελεστεί βραχυθεραπεία, όταν ο ασθενής έχει προβλήματα με την ούρηση ή όταν ο προστάτης είναι μεγαλύτερος από 50 κυβικά εκατοστά ή όταν έχει προηγηθεί μία διουρηθρική αφαίρεση του προστάτη. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι, σε περίπτωση που δεν αντιμετωπισθεί με επιτυχία ο καρκίνος του προστάτη με την ακτινοβολία ή τη βραχυθεραπεία, δεν μπορεί να γίνει ξανά δεύτερη ακτινοβολία ή βραχυθεραπεία ούτε οποιαδήποτε εγχείρηση, γιατί από την ακτινοβολία έχουν προκληθεί τέτοιες συμφύσεις, ώστε μία ριζική προστατεκτομή να είναι αδύνατη λόγω των σοβαρών επιπλοκών που μπορεί να προκαλέσει.

Ριζική Προστατεκτομή

Ριζική προστατεκτομή είναι η αφαίρεση ολόκληρου του προστάτη και των σπερματοδόχων κύστεων. Το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της χειρουργικής επέμβασης είναι ότι, εφόσον ο καρκίνος είναι εντοπισμένος μόνο μέσα στον προστάτη, ο ασθενής που υποβάλλεται σε επέμβαση έχει σημαντική πιθανότητα να θεραπευτεί πλήρως. Η επιτυχία της ριζικής προστατεκτομής, περισσότερο από οποιαδήποτε εναλλακτική θεραπεία του καρκίνου, εξαρτάται ιδιαίτερα από την εμπειρία και την ικανότητα του χειρουργού. Η επιλογή του χειρουργού είναι ο μόνος σημαντικός παράγοντας, που πραγματικά εξαρτάται από τον ασθενή και επηρεάζει το αποτέλεσμα της ριζικής προστατεκτομής.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ριζικής προστατεκτομής;

  • Μόνο έπειτα από την πραγματοποίηση της επέμβασης μπορούμε να καθορίσουμε και να γνωρίζουμε με ακρίβεια το στάδιο και την επιθετικότητα του καρκίνου.
  • Εφόσον ο καρκίνος είναι εντοπισμένος μόνο μέσα στον προστάτη, ο ασθενής που υποβάλλεται σε επέμβαση έχει σημαντική πιθανότητα να θεραπευτεί πλήρως.
  • Η τιμή του PSA, με μεγάλη πιθανότητα, θα πέσει στο μηδέν μέσα σε 4 εβδομάδες από την επέμβαση και θα παραμείνει μη ανιχνεύσιμη. Εάν ο καρκίνος ξαναεμφανισθεί, θα ανιχνευθεί μέσω του τεστ PSA, 3-5 χρόνια πριν εμφανιστούν συμπτώματα, και θα μπορεί να αντιμετωπιστεί με ακτινοθεραπεία.
  • Η χειρουργική επέμβαση διορθώνει οποιαδήποτε παρεμπόδιση στη ροή των ούρων από την κύστη.

Η ριζική προστατεκτομή μπορεί να πραγματοποιηθεί ανοιχτά ή λαπαροσκοπικά

Η ανοιχτή ριζική προστατεκτομή πραγματοποιείται μέσω μιας μεγάλης επώδυνης τομής στην κάτω κοιλία ή μέσω μιας ενοχλητικής τομής στο περίνεο και παρουσιάζει σημαντικά μειονεκτήματα. Κατά τη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή, η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω 5 μικρών τομών του δέρματος της κάτω κοιλίας, από όπου εισάγονται τα ειδικά λεπτά λαπαροσκοπικά εργαλεία. Μία κάμερα δίνει τη δυνατότητα στον χειρουργό να παρατηρεί το χειρουργικό πεδίο σε μια οθόνη με μεγέθυνση 10 εώς 15 φορές, με αποτέλεσμα η επέμβαση να εκτελείται με μεγάλη ακρίβεια. Η επέμβαση πραγματοποιείται εκτός περιτοναίου στην κάτω κοιλία, παρακάμπτοντας έτσι τα ενδοκοιλιακά όργανα, με αποτέλεσμα ο κίνδυνος τραυματισμού να είναι ανύπαρκτος. Στο τέλος ο προστάτης αφαιρείται και απομακρύνεται μέσα σε έναν ειδικό σάκο, διευρύνοντας μία από της προηγούμενες τομές του δέρματος.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της λαπαροσκοπικής ριζικής προστατεκτομής;

Άριστα λειτουργικά αποτελέσματα:

  1. Με τη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή δεν επιτυγχάνεται μόνο αφαίρεση του προστάτη, μαζί με τον όγκο και τους περιοχικούς λεμφαδένες, με σκοπό την ίαση, αλλά και άριστα λειτουργικά αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα η εγκράτεια των ούρων και η διατήρηση της στυτικής λειτουργίας. Επειδή οι ουρολόγοι βλέπουν τα εσωτερικά όργανα κατά 10-15 φορές μεγαλύτερα, μπορούν ακόμα καλύτερα να αναγνωρίσουν και να διατηρήσουν τους λεπτούς ευπαθείς ιστούς, όπως τα αγγειονευρώδη δεμάτια, που είναι υπεύθυνα για τη στύση, και τον σφιγκτήρα της ουρήθρας, που συμβάλλει στην εγκράτεια των ούρων. Έτσι μπορεί να αποφευχθεί σε μεγάλο ποσοστό η στυτική δυσλειτουργία και, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, η ακράτεια των ούρων.
  2. Μεγαλύτερη ακρίβεια. Λόγω της βελτιωμένης οπτικής δυνατότητας, ακόμα και σε περιοχές που είναι δυσπρόσιτα και δυσδιάκριτα κατά την ανοιχτή επέμβαση, και της καλύτερης δυνατότητας για την πραγματοποίηση ραφών, μπορεί να πραγματοποιηθεί η αναστόμωση ανάμεσα στον αυχένα της κύστης και την ουρήθρα με τρόπο ακριβή και στεγανό. Έτσι ο καθετήρας, που πάντα τοποθετείται μετά από μια τέτοια επέμβαση, μπορεί να αφαιρεθεί πολύ συντομότερα, ακόμη και την πρώτη μετεγχειρητική εβδομάδα.
  3. Ελάχιστος χειρουργικός τραυματισμός των ιστών.
  4. Ταχύτερη ανάρρωση και γρηγορότερη κινητοποίηση των ασθενών.
  5. Ελαχιστοποίηση μετεγχειρητικού πόνου.
  6. Καλύτερο αισθητικό αποτέλεσμα, αφού αποφεύγονται οι μεγάλες και δύσμορφες ουλές.
  7. Μηδαμινή απώλεια αίματος.
  8. Ταχύτερη έξοδος από το νοσοκομείο.
  9. Ταχύτερη επάνοδος στις καθημερινές δραστηριότητες και στην εργασία.
  10. Μεγέθυνση εικόνας κατά 10 έως 15 φορές και καλύτερο φωτισμός.
  11. Βελτιωμένη αναγνώριση και διαφύλαξη σημαντικών και ευπαθών ανατομικών οργάνων (όπως για παράδειγμα του αγγειονευρώδους δεματίου στην περίπτωση διατήρησης της στυτικής λειτουργίας).
  12. Ευκολία χειρισμού και καλύτερη οπτική εικόνα σε περιοχές δυσπρόσιτες και δυσδιάκριτες (για παράδειγμα, στο βαθύτερο σημείο της ελάσσονος πυέλου μπορούμε να πραγματοποιήσουμε ακριβή και στεγανή αναστόμωση ανάμεσα στον αυχένα της κύστης και την ουρήθρα, ώστε να αποφευχθεί η χρόνια διαφυγή των ούρων και ο τραυματισμός του σφιγκτήρα).
  13. Μηδαμινές μετεγχειρητικές επιπλοκές που σχετίζονται με το τραύμα.
  14. Σημαντικά μικρότερη καρδιαγγειακή και αναπνευστική επιβάρυνση.
  15. Δυνατότητα αντιμετώπισης ασθενών με επιβαρυμένο ιατρικό ιστορικό.

Έχει περιορισμούς η λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή;

Τα δύο πιο σοβαρά μειονεκτήματα τα λαπαροσκοπικής μεθόδου είναι:

  1. Η αδυναμία τρισδιάστατης όρασης.
  2. Ο περιορισμένος βαθμός ελευθερίας, σε σχέση με της κινήσεις που εκτελεί ο ανθρώπινος καρπός.

Και τα δύο αυτά μειονεκτήματα δεν ισχύουν για τη ρομποτική χειρουργική η οποία αποτελεί την αναγκαία εξέλιξη της λαπαροσκοπικής χειρουργικής.

Ποια πρέπει να είναι η μετεγχειρητική παρακολούθηση;

Κάθε 3 μήνες για 5 χρόνια μετά την πραγματοποίηση της επέμβασης, και κάθε 6 μήνες μετά την πάροδο των πέντε ετών, πρέπει να πραγματοποιείται σωματική φυσική εξέταση από τον ουρολόγο. Επίσης, είναι απαραίτητη η πραγματοποίηση ιατρικών εξετάσεων αίματος (κάθε 3-6 μήνες). Ο ουρολόγος θα προσαρμόσει τα χρονικά διαστήματα των μετεγχειρητικών εξετάσεων σε κάθε ξεχωριστή περίπτωση και θα κρίνει εάν χρειάζονται κάποιες επιπλέον εξετάσεις, σε περίπτωση ειδικής ένδειξης ή ανάγκης.

Τι είναι η ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική;

Με τον όρο «ρομποτικά υποβοηθούμενη χειρουργική» εννοούμε τη χρήση ρομποτικών συστημάτων στη χειρουργική πράξη, με σκοπό τη διευκόλυνση και τελειοποίηση της χειρουργικής επέμβασης, προς όφελος του χειρουργού και του ασθενούς. Η «ρομποτική χειρουργική», όπως πιο απλά ονομάζεται, αποτελεί εξέλιξη της λαπαροσκοπικής και ενδοσκοπικής χειρουργικής. Κατά βάση είναι μία λαπαροσκοπική επέμβαση, που εκτελείται με τη βοήθεια του ρομπότ. Πρόκειται, δηλαδή, για μια ελάχιστα τραυματική και επεμβατική χειρουργική μέθοδο, κατά την οποία οι χειρουργικοί χειρισμοί εκτελούνται με εξαιρετική ακρίβεια, με τη βοήθεια πολύ λεπτών και εύκαμπτων εργαλείων, τα οποία εισέρχονται στο εσωτερικό του σώματος του ασθενούς μέσα από μικροσκοπίες οπές στο δέρμα, αποφεύγοντας έτσι τις μεγάλες και επώδυνες τομές. Ο όρος ρομπότ δεν πρέπει να προκαλεί σύγχυση: ο χειρουργός χειρουργεί χειριζόμενος το ρομπότ, το οποίο και ελέγχεται απόλυτα από τον χειρουργό. Βέβαια, απαραίτητη προϋπόθεση για την εκτέλεση μίας επέμβασης είναι η μεγάλη εμπειρία του χειρουργού, τόσο στη λαπαροσκοπική και ενδοσκοπική χειρουργική, όσο και στη χρήση του ρομποτικού συστήματος.

Πώς πραγματοποιείται η ρομποτικά υποβοηθούμενη λαπαροσκοπική ριζική προστατεκτομή;

Κατά τη διάρκεια της ρομποτικής χειρουργικής, ο χειρουργός κάθεται μπροστά στη ρομποτική κονσόλα ενός ηλεκτρονικού υπολογιστή. Στην οθόνη του βλέπει τρισδιάστατο και σε μεγέθυνση το χειρουργικό πεδίο και πραγματοποιεί την επέμβαση κινώντας δύο ειδικά χειριστήρια, που μοιάζουν με τα γνωστά joysticks των videogames. Οι κινήσεις που εκτελεί ο χειρουργός με τη βοήθεια των χειριστηρίων αυτών μεταφέρονται ψηφιακά σε έναν πρωτοποριακό ηλεκτρονικό υπολογιστή, όπου γίνεται ανάλογη επεξεργασία και μεταφράζονται, με πρωτόγνωρη ακρίβεια, σε αντίστοιχες κινήσεις που εκτελούνται από τους αρθρωτούς χειρουργικούς βραχίονες του ρομπότ μέσα στο χειρουργικό πεδίο. Οι κινήσεις αυτές των ρομποτικών βραχιόνων ελέγχονται πλήρως και αποκλειστικά από τον χειρουργό, σε τέτοιο βαθμό που ακόμα και ένα στιγμιαίο τράβηγμα του κεφαλιού του χειρουργού από την κονσόλα να ακινητοποιεί πλήρως τους ρομποτικούς βραχίονες. Έτσι λοιπόν το ρομπότ δεν μπορεί να κινηθεί μόνο του ούτε να προγραμματιστεί, αλλά πραγματοποιεί τις κινήσεις του χειρουργού, ο οποίος πρέπει να είναι ειδικά εκπαιδευμένος στη χρήση του.

Ποια είναι τα ειδικά πλεονεκτήματα της ρομποτικής προστατεκτομής;

Στη ρομποτικά υποβοηθούμενη ριζική προστατεκτομή γίνονται ακόμα πιο εμφανή τα μοναδικά πλεονεκτήματα της ρομποτικής τεχνολογίας. Οι κύριοι λόγοι της παγκόσμιας καθιέρωσης της ρομποτικής χειρουργικής στη ριζική αφαίρεση του προστάτη είναι λόγω της τρισδιάστατης και μεγεθυσμένης όρασης από τη μία μεριά και της ακρίβειας και ελευθερία των κινήσεων από την άλλη, που επιτρέπουν να χειρουργούμε σαν να βρίσκονται τα χέρια του χειρουργού μέσα στο σώμα του ασθενούς.Οι πιθανότητες διατήρησης της εγκράτειας των ούρων και της στυτικής λειτουργίας είναι σημαντικά μεγαλύτερες σε σχέση με εκείνες μετά από απλή λαπαροσκοπική ή ανοιχτή επέμβαση. Καλύτερη δυνατότητα ριζικής αφαίρεσης του προστάτη και των γειτονικών λεμφαδένων, όπου αυτό απαιτείται, με αποτέλεσμα λιγότερα προβλήματα υποτροπών και μεγαλύτερο χρονικό διάστημα επιβίωσης, χωρίς σημεία της νόσου.

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΙΤΙΕΣ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑΣ ΤΟΥ ΚΑΡΚΙΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

Οι ακριβείς αιτίες δημιουργίας του καρκίνου του προστάτη είναι άγνωστες. Παρόλα αυτά υπάρχουν ορισμένοι προδιαθεσικοί παράγοντες που σχετίζονται με την εμφάνιση της νόσου, οι οποίοι μπορεί να είναι:

Γενετικοί. Αυξάνεται η πιθανότητα εμφάνισης της νόσου εάν ο πατέρας ή ο παππούς είχαν παρουσιάσει καρκίνο του προστάτη.

Φυλετικοί. Οι μαύροι στην Αμερική νοσούν δύο φορές περισσότερο από καρκίνο του προστάτη σε σύγκριση με τους λευκούς.

Διατροφικοί. Οι Ασιάτες στην Ασία που τρέφονται κυρίως με ψάρι, λαχανικά και σόγια, νοσούν από καρκίνο του προστάτη 5 φορές λιγότερο, σε σύγκριση με τους Ασιάτες που ζουν στις ΗΠΑ και η διατροφή τους βασίζεται κυρίως σε κόκκινο κρέας.

Ηλικία. Με την πάροδο της ηλικίας αυξάνει και ο κίνδυνος ανάπτυξης του καρκίνου του προστάτη.

Χειρουργείο στείρωσης στον άνδρα (τομή σπερματικών πόρων). Υπάρχουν μελέτες που δείχνουν ότι οι άνδρες που έχουν υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση στείρωσης βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για την ανάπτυξη του καρκίνου του προστάτη. Οι έρευνες σ’ αυτό τον τομέα συνεχίζονται.
Υψηλά επίπεδα τεστοστερόνης. Πιστεύεται ότι η τεστοστερόνη είναι το «καύσιμο» που προωθεί την εκδήλωση ενός ήδη υπάρχοντος καρκίνου του προστάτη και όχι την ανάπτυξη ενός νέου καρκίνου.

Γνωρίζοντας τους παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη του καρκίνου του προστάτη, μπορούμε να γνωρίζουμε πότε θα πρέπει να ξεκινήσουμε την πρώιμη διάγνωσή του.

ΠΟΣΟ ΣΥΧΝΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΟΥ ΠΡΟΣΤΑΤΗ;

Ο καρκίνος του προστάτη είναι σήμερα, σε όλες σχεδόν τις αναπτυγμένες δυτικές κοινωνίες ο πιο συχνός καρκίνος στον άνδρα και η δεύτερη πιο συχνή αιτία θανάτου από καρκίνο στον άνδρα μετά από τον καρκίνο του πνεύμονα. Εμφανίζεται συνηθέστερα σε άτομα άνω των 60 ετών. Ετησίως, στην Ελλάδα νοσούν από καρκίνο του προστάτη 4.500 περίπου άνδρες, όμως η έγκαιρη διάγνωσή του έχει αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ίασης. Φαίνεται σχεδόν αναπόφευκτο ότι, εάν κάποιος ζήσει πάρα πολλά χρόνια, θα αναπτύξει καρκίνο του προστάτη. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι όλοι οι άνδρες θα αναπτύξουν καρκίνο του προστάτη και θα χρειαστούν οπωσδήποτε κάποια θεραπεία ή ότι θα πεθάνουν οπωσδήποτε από τη νόσο. Η συχνότητα εμφάνισης καρκίνου του προστάτη έχει σχεδόν διπλασιαστεί κατά τη διάρκεια των τελευταίων 20 χρόνων, πιθανόν επειδή οι θάνατοι από καρδιακά νοσήματα έχουν ελαττωθεί τις τελευταίες δεκαετίες.

ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΒΛΕΨΟΥΜΕ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΗ ΡΙΖΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΤΕΚΤΟΜΗ ΤΟ ΜΕΤΕΓΧΕΙΡΗΤΙΚΟ ΣΤΑΔΙΟ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΕΣ ΙΑΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΣΟΥ;

  • Προσεκτική παρακολούθηση και αναμονή.

 

Σε αρκετες περιπτώσεις, ανάλογα με τις κλινικές ενδείξεις, το στάδιο και την επιθετικότητα του καρκίνου, τις λοίπες εξετάσεις και την τιμή του PSA, ενδέχεται να μην ενδείκνυται άμεσα κάποια θεραπεία. Πολλές φορές οι ασθενείς δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να δεχτούν αυτή την αναμονή. Όμως η τακτική αυτή είναι απόλυτα σωστή όταν η οποιαδήποτε μορφή θεραπείας δεν θα προσέφερε κανένα σωματικό ή ψυχολογικό πλεονέκτημα, αλλά αντίθετα οι πιθανές επιπλοκές θα περιόριζαν σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενή. Για παράδειγμα, για έναν ασθενή 80 ετών, με PSA 4 και “Gleason score” 5, η προσεκτική παρακολούθηση είναι η καλύτερη μορφή θεραπεία.

 

  • Εξωτερική ακτινοβολία και βραχυθεραπεία.

 

Η εξωτερική ακτινοβολία και η βραχυθεραπεία είναι δύο μορφές ακτινοβολίας και χρησιμοποιούνται με στόχο την καταστροφή του όγκου. Η εξωτερική ακτινοβολία δίδεται εξωτερικά, σε καθημερινές επισκέψεις, για ένα διάστημα 6 περίπου εβδομάδων. Στη βραχυθεραπεία χαμηλής δόσης τοποθετούνται στον προστάτη μικρά «καψίδια», μεταλλικά «σποράκια» των 5 χιλιοστών από ραδιενεργό Ιώδιο. Η τοποθέτηση αυτή γίνεται υπό γενική νάρκωση, χρησιμοποιώντας ειδικές βελόνες, διαμέσου του περινέου (περιοχή ανάμεσα στον πρωκτό και τους όρχεις). Αυτά τα σποράκια δεν αφαιρούνται ποτέ από τον προστάτη. Στη βραχυθεραπεία υψηλής δόσης τοποθετούνται στον προστάτη ειδικές βελόνες με ραδιενεργό υλικό (συνήθως Ιρίδιο), επανειλημμένα και για μερικά λεπτά, και αφαιρούνται στο τέλος της θεραπείας.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΡΟΜΠΟΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ DA VINCI

Το ρομποτικό σύστημα da Vinci® είναι το πρώτο υπάρχον σύστημα ρομποτικής χειρουργικής που έχει την έγκριση από τον Αμερικανικό Οργανισμό Φαρμάκων και Υλικών (Food and Drug Administration, FDA) για την πραγματοποίηση χειρουργικών επεμβάσεων. Το σύστημα da Vinci® αποτελείται από τρία βασικά εξαρτήματα: τη ρομποτική κονσόλα εξέτασης και ελέγχου του χειρουργού, το τροχήλατο με τους ειδικούς ρομποτικούς βραχίωνες, στους οποίους τοποθετούνται και ελίσσονται τα αποσπάσιμα χειρουργικά όργανα, και τέλος τον τηλεοπτικό/ενδοσκοπικό πύργο, όπου στεγάζονται η κάμερα ελέγχου, οι μονάδες τηλεοπτικής επεξεργασίας της εικόνας και άλλες σημαντικές λαπαροσκοπικές συσκευές.